LSK part 2 - Saṃjñāprakaraṇa - Māheśvarasūtras

Saṃjñāprakaraṇa

The first section is titled Saṃjñāprakaraṇa. Saṃjñā is synonymous with Nāma, meaning name. Saṃjñī or Saṃjñaka is synonymous with Nāmī or Nāmaka meaning named.

Māheśvarasūtras

This section starts with the listing of Māheśvarasūtras which are also known as Pratyāhārasūtras Śivasūtras, and Varṇasamāmnāya.

1. अइउण् 

2. ऋऌक्

3. एओङ्

4. ऐऔच्

5. हयवरट्

6. लण्

7. ञमङणनम्

8. झभञ्

9. घढधष्

10. जबगडदश्

11. खफछठथचटतव्

12. कपय्

13. शषसर्

14. हल्

इति माहेश्वराणि सूत्राण्यणादिसंज्ञार्थानि । 

These are the Māheśvarasūtras which have come from Maheśvara. The Prayojana of these Māheśvarasūtras is the construction of  Pratyāhāras (abbreviations) such as अण्, etc.

एषामन्त्याः इतः । 

The last Varṇa (all Vyañjana) in each of the 14 Māheśvarasūtras has the Saṃjñā इत्. 

हकारादिष्वकार उच्चारणार्थः । 

The Varṇa अ seen along with the Vyañjanas (in Sūtras 5 to 14) are meant for ease of Uccāraṇa (pronunciation).

लण्मध्ये त्वित्संज्ञकः ॥

However, the Varṇa अ seen in the Sūtra (#6) लण् has the Saṃjñā इत्.

This may be seen in summary this way -

#	Sūtra	Varṇas	इत्
1	अइउण्	अ इ उ	ण्
2	ऋऌक्	ऋ ऌ	क्
3	एओङ्	ए ओ	ङ्
4	ऐऔच्	ऐ औ	च्
5	हयवरट्	ह् य् व् र्	ट्
6	लण्	ल्	अ, ण्
7	ञमङणनम्	ञ् म् ङ् ण् न्	म्
8	झभञ्	झ् भ्	ञ्
9	घढधष्	घ् ढ् ध्	ष्
10	जबगडदश्	ज् ब् ग् ड् द्	श्
11	खफछठथचटतव्	ख् फ् छ् ठ् थ् च् ट् त्	व्
12	कपय्	क् प्	य्
13	शषसर्	श् ष् स्	र्
14	हल्	ह्	ल्

It is said that the इत् Saṃjñā was added to the Māheśvarasūtras by Pāṇini and not by Śiva.

Suggested reading

1. Laghusiddhāntakaumudī with Śrīdharamukhollāsinī commentary by Dr. Govindacharya.